Clicky

4
Oca
2018
0

Yaşam Becerisi

Yaşam becerileri, kişinin, yaşamın getirdiği zorluklar ve istekler karşısında etkili bir biçimde baş edebilmelerini sağlayan olumlu davranışlara verilen isimdir.

Dünya sağlık örgütü, temel yaşam becerileri arasında;

  • Problem çözme,
  • Karar verme,
  • Etkili iletişim,
  • Bireyler arası ilişkileri kurma ve sürdürme,
  • Duygularla baş etme,
  • Stres ve gerginlikle baş etme yeteneklerinin yanı sıra,
  • Yaratıcı ve eleştirel düşünme kapasitesini sayıyor.

Bu beceriler, çocuk, genç veya yetişkinlerin;

  • Diğer kişilerle etkileşime girebilmesini,
  • Duygu ve davranışları yönetebilmesini,
  • İletişim kurabilmesini,
  • Sağlıklı kararlar alabilmesini sağlar.

DIŞSAL VE İÇSEL SORUMLULUK NEDİR?

Sorumluluk kavramı, iki boyutta ele alınabilir:

Dışsal sorumluluklar: Ev işleri, ödünç alınan kitabın zamanında teslim edilmesi… Bu davranışlar kişiyi üretici ve güvenilir kılar.

İçsel sorumluluklar: Tutum, inanç ve değerlerle ilgilidir. Bu sorumluluklar arasında bencil olmamak, diğer insanların mallarını, canlarını ve duygularını önemsemek…

Hiçbirimiz bu beceriyi kazanmadan toplum içinde ne istediğimiz yere gelebiliyoruz ne de başkaları tarafından saygı görüyoruz. Aslında karşımızdaki kişilerle iletişim kurmaya başladığımız andan itibaren yaşam becerileri kazanmaya ihtiyacımız var.

Peki yaşam becerisi kazanmak için neler yapmak gerekir?

Yaşamın farklı dönemlerinde çocuk ya da gençlerin başarması gereken görevler vardır.

Yaşam becerileri bu görevlerin başarılmasını destekliyor.

Çocuklar yaşam becerilerini anne-babalarından, öğretmenlerinden veya diğer büyüklerinden öğrenebilirler.

Çocukların kazanması gereken beceriler;

Erken çocukluk dönemi için psiko-sosyal beceriler;

  • Motor ve fiziksel beceriler,
  • Kendini ifade (sanatla, müzikle, dansla),
  • Dil becerileri,
  • İletişim becerileri,
  • Çevresindeki insanların duygularını anlama,
  • Kendine ve çevresindeki insanlara saygı gösterme,
  • Paylaşma ve iş birliği gibi sosyal beceriler,
  • Öz bakımına ve eşyalarına ait sorumlulukları kapsayacak biçimde kendine yetme becerileri,
  • Kendine güven gelişimini içecek biçiminde kendini değerlendirme becerileri olarak sıralanabilir.

Okul çağı çocukları saygı, nezaket ve dürüstlük öğrenmelidir

Okul çağı çocuğuna gelince… Bbu yaş grubundaki çocuklar, yeteneklerine dayalı bir benlik kavramı inşa eder. Bu yaş çocukları, kolay ya da zor öğrenmeleri, bu öğrenmeler sırasında yetişkin ve akranlarından aldıkları geri bildirimleri, kendilerini değerlendirmek ve yetenekleri hakkında karar vermek için kullanırlar.

Bu dönemdeki çocuktan edinmesi beklendiğimiz beceriler;

  • Deneyimlerini zihinsel olarak organize etme,
  • Duygularını uygun bir dil ile ifade edebilme becerisi,
  • Amaç odaklı faaliyetleri sürdürme,
  • Duygularını ve isteklerini kontrol edebilme,
  • Çatışma yaratan duyguları tolere edebilmelidir.

Ayrıca sosyal ve ahlaki değerler olarak;

  • Nezaket,
  • Saygı,
  • Hoşgörü ve
  • Dürüstlük gibi değerleri öğrenmelidirler.

Bu yaşta çocuklar, sosyal ortamlarda bulunmalı… Zira bu tür sosyal yeterlilikleri olumlu başa çıkmayı destekler, ergenliğe geçerken koruyucu bir faktör olarak hizmet eder.

Ergenlik dönemine çok dikkat edilmeli

Ergenlik döneminde ise gencin kimlik duygusu ön planda oluyor… Bu nedenle her anlamda tehlikelere açık bir dönem olan ergenlik, anne-babanın güvenli limandan denize açılma dönemi olarak da adlandırılabilir. Bu dönemin temel becerileri ise etkili iletişim, sorunlarla başa çıkma becerileri, geleceğe yönelme planları kurabilme, hedef koyabilme, farklılıklara saygı gösterme, sosyal destek alabilme, problem çözme olarak sıralanabilir.

Çocuklara sorumluluk kavramı mutlaka öğretilmeli

Hayatı çocuğa anlatmak yerine; çocuk hayatta yol alırken işini kolaylaştıracak, yere sağlam ve güvenle basmasını sağlayacak, hayatı boyunca doğru seçimler yapmasını kolaylaştıracak kazanımların verilmesi çok daha uygun olur.

Bu ise çocuğu her yöndeki gelişimini desteklemek, onu sevmek, istikrarlı bir bakım vermek, onu aşırı koruyup zayıflatmadan gereken desteği sunmakla mümkün olur.

Bir çocuk hayatın zorluklarına başarabileceğine inandığında, zorluklarla baş edebilmeyi öğrendiğinde ve bunu başardığında hazırdır.

Bunun için çocuğa yaşam becerileri öğretmek, model olmak ve sorumluluklar almasını sağlamak gerekir.

Ne zaman sorumluluk kazanmaya başlamalıyız?

Sorumluluk kazandırmaya aslında çok erken yaşlarda başlamak gerekiyor.

Bunu yaparken ilk önce anne ve babanın kendilerini eğitmelerinden başlamaları gerekiyor. Sıkılmadan ve sabırla çocukları ile beraber kaliteli zaman paylaşımı yapmaları gerekir.

Yürüyebilen bir çocuk oyuncaklarını da toplayabilir. 4 yaşında yatağını kapatabilir. 5 yaşında masa kurmaya yardım edebilir….

Mesela çocuğumuza bir bitki veya hayvan sorumluluğu vermek, ona bu kavramı öğretmenin en güzel yollarından biridir.

İşte, size çocuğunuza öğretmeniz gereken en temel yaşam becerileri;

1. Tavır-Tutum-Yol : çocuklara mümkün olduğunca erken yaşta öğretilmesi gereken en önemli davranıştır. “Lütfen” ve “Teşekkür ederim” demeği öğretmek en önemli kelimelerdir. “Yemek yerken oturmak”, “Masaya yiyecek dökmeden bağımsız yemek yemek” öğreteceğiniz diğer davranışlardır.

2.Hijyen : Yemekten önce sabunla ellerini yıkama, Tuvalete gittikten sonra ellerini yıkama, yere düşenleri yememek, kirli olan şeyleri ağzına götürmemek

3. Yabancı dil : 3-6 yaş arası yabancı bir dil öğretimi için etkinlikler yapabileceğiniz en uygun yaştır.

4. Ortalığı toplama : Çocuğunuza bir oyun etkinliği şeklinde eşyalarını yerlerine koyma ve ortalığı toplamayı öğretmelisiniz.

5. Yemek yeme alışkanlığı : günlük saatinde ve masa da yemek yeme alışkanlığı kazandırmalısınız. Konulan yemeğin miktarını sorarak tabağını tamamen bitirmesini sağlayınız. İştahsız veya beğenmediği yemeklerde yemeği değiştirmek yerine o yemeğin yanına alternatif yemekleri belirtip seçenek sunmalısınız. Az on dan az öbürkünde şeklinde tüm yemeklerin denenmesini sağlayınız.

6. Uyku zamanı : çocuğunuza düzenli bir saat belirlemeniz çok önemli. Uyku vaktine diş fırçalama, pijama giyme ve hikaye okuma etkinliklerini de eklemelisiniz. Hikaye ile hayal dünyasını geliştirebilir. Kültür ve gelenek eğitimini de çok rahat verebilirsiniz.

7. Tuvalet eğitimi : Tuvalete girme ve temizlenme edep ve adapları küçük yaşta öğretmek çok önemli. Kontrolünüz altında tuvalet eğitimi vermelisiniz.